Dlaczego trzeba wymieniać olej w silniku kosiarki? Brud, filtr powietrza i klasa API
Wymiana oleju w kosiarce jest jedną z najprostszych czynności serwisowych, a jednocześnie jedną z najczęściej bagatelizowanych.
Wielu użytkowników patrzy na olej bardzo prosto: „Jest olej, poziom się zgadza, więc po co go wymieniać?”. Inni pytają: „Skoro przez cały sezon zrobiłem tylko 10 godzin, to czy naprawdę muszę wymieniać olej co roku?”.
Problem polega na tym, że olej silnikowy podczas pracy nie tylko smaruje silnik. On również zbiera i transportuje zanieczyszczenia oraz produkty powstające podczas pracy silnika.
Dlatego po pewnym czasie olej może być zużyty nawet wtedy, gdy kosiarka przepracowała stosunkowo niewiele godzin.
Nie wymieniamy oleju dlatego, że jego kolor zrobił się ciemny. Wymieniamy go przede wszystkim po to, aby usunąć z silnika olej zawierający zanieczyszczenia i produkty zużycia oraz zastąpić go świeżym olejem o odpowiednich właściwościach.
Skąd w ogóle bierze się brud w oleju?
Nowy olej wlany do silnika jest czysty. Po kilku, kilkunastu czy kilkudziesięciu godzinach pracy może wyglądać zupełnie inaczej.
Skąd bierze się zanieczyszczenie?
- z produktów spalania paliwa,
- z przedmuchów gazów spalinowych do skrzyni korbowej,
- z bardzo drobnych cząstek powstających podczas zużywania się elementów silnika,
- z produktów utleniania i starzenia oleju,
- z wysokiej temperatury pracy silnika,
- z wilgoci i kondensacji, szczególnie przy krótkiej pracy silnika,
- z zabrudzeń, które mogą przedostać się do silnika przy niesprawnym lub źle zamontowanym filtrze powietrza.
Olej silnikowy posiada pakiet dodatków, które między innymi pomagają utrzymywać zanieczyszczenia w oleju i ograniczać powstawanie osadów. Z czasem jednak olej się starzeje, a jego właściwości i zdolność do dalszego skutecznego wykonywania swojej pracy pogarszają się.
Dlatego olej po sezonie może być wyraźnie ciemniejszy od nowego. Sam ciemny kolor nie oznacza jeszcze awarii silnika. Jest natomiast naturalnym sygnałem, że olej wykonał swoją pracę i zawiera produkty powstające podczas eksploatacji.
Olej jest trochę jak „śmietnik” silnika
To oczywiście uproszczenie, ale bardzo dobrze pokazuje zasadę działania.
Podczas pracy silnika olej krąży po jego wnętrzu. Smaruje elementy, odbiera część ciepła i ma kontakt z powierzchniami, na których mogą znajdować się mikroskopijne produkty zużycia i zanieczyszczenia.
Świeży olej ma je usuwać i utrzymywać silnik w możliwie czystym stanie.
Jeżeli jednak tego oleju przez bardzo długi czas nie wymieniamy, cały ten „ładunek” pozostaje w silniku.
Dlatego wymiana oleju to nie tylko wlanie nowego środka smarnego. To przede wszystkim usunięcie starego oleju razem z tym, co zebrał podczas pracy.
Co ma do tego filtr powietrza?
Bardzo dużo.
Filtr powietrza jest jednym z elementów, które użytkownicy kosiarek często traktują jako drugorzędne. Tymczasem jego zadanie jest niezwykle ważne: ma zatrzymać kurz, pył, piasek i inne zanieczyszczenia znajdujące się w powietrzu zanim powietrze trafi do silnika.
Silnik kosiarki pracuje w wyjątkowo trudnych warunkach. Podczas koszenia tuż nad ziemią powstaje ogromna ilość pyłu i drobnych cząstek. Im bardziej suche podłoże, tym większa ilość zanieczyszczeń może znajdować się w powietrzu zasysanym przez silnik.
Jeżeli filtr jest:
- brudny,
- uszkodzony,
- źle założony,
- nieszczelny,
- nieodpowiedni do danego silnika,
- albo po prostu eksploatowany zbyt długo,
zwiększa się ryzyko przedostawania się zanieczyszczeń do wnętrza silnika.
Filtr powietrza jest elementem ochronnym silnika. Jego stan ma bezpośredni wpływ na to, ile zanieczyszczeń może dostać się do wnętrza silnika. Dlatego regularna kontrola i wymiana filtra są równie ważne jak wymiana oleju.
Producenci silników również zwracają na to uwagę. Honda w instrukcji GXV160 wskazuje, że praca bez filtra lub z uszkodzonym filtrem pozwala zabrudzeniom dostać się do silnika i powoduje przyspieszone zużycie.
Co jeszcze wpływa na czystość oleju?
Na stan oleju wpływa nie tylko liczba przepracowanych godzin.
| Czynnik | Wpływ na olej i silnik |
|---|---|
| Duża ilość kurzu | Większe obciążenie filtra powietrza i większe ryzyko przedostawania się zanieczyszczeń do silnika. |
| Wysoka temperatura | Przyspiesza starzenie i utlenianie oleju. |
| Duże obciążenie silnika | Większe obciążenie termiczne i mechaniczne oleju. |
| Krótkie cykle pracy | Silnik może pracować długo bez osiągnięcia optymalnych warunków, a w oleju może gromadzić się wilgoć i produkty niepełnego odparowania. |
| Nieszczelny lub zaniedbany filtr powietrza | Zwiększa ryzyko przedostawania się pyłu i innych zanieczyszczeń do silnika. |
| Długi czas bez wymiany | Olej starzeje się również z upływem czasu, a nie tylko podczas pracy. |
SAE 30, 10W-30 – co właściwie oznaczają te oznaczenia?
To jedno z najczęstszych nieporozumień przy zakupie oleju do kosiarki.
Na półce widzimy:
- SAE 30,
- SAE 10W-30,
- czasami 5W-30, 5W-40 lub inne oznaczenia.
Możemy więc pomyśleć, że jeżeli instrukcja mówi „10W-30”, wystarczy kupić dowolny olej z napisem 10W-30.
Nie do końca.
SAE mówi przede wszystkim o klasie lepkości oleju, czyli o jego zachowaniu w określonym zakresie temperatur. Nie mówi natomiast wszystkiego o jakości pakietu dodatków i właściwościach oleju.
Dlatego na butelce należy patrzeć nie tylko na napis SAE 30 lub 10W-30, ale również na klasę jakości API.
API – dlaczego ta litera i druga litera są tak ważne?
API to klasyfikacja opracowana przez American Petroleum Institute. W przypadku olejów do silników benzynowych spotkamy oznaczenia takie jak:
API SJ → API SL → API SM → API SN → API SP
Nie należy jednak traktować tego jako prostego rankingu „im nowsze, tym zawsze lepsze do każdego silnika”. Najważniejsza jest zgodność z wymaganiami producenta konkretnego silnika.
API opisuje poziom właściwości eksploatacyjnych oleju. Kolejne generacje norm wprowadzają wymagania dotyczące między innymi ochrony przed zużyciem, utlenianiem, powstawaniem osadów i innymi zjawiskami wpływającymi na trwałość silnika.
API wskazuje, że w przypadku benzynowych silników samochodowych nowsze kategorie są wstecznie kompatybilne z wcześniejszymi wymaganiami w zakresie właściwości użytkowych. Jednak w sprzęcie ogrodowym zawsze pierwszeństwo ma instrukcja producenta silnika.
Jaką klasę API zalecają producenci silników do kosiarek?
Tu pojawia się bardzo ciekawa rzecz.
W instrukcjach i materiałach czołowych producentów silników do sprzętu ogrodowego spotykamy przede wszystkim wymagania na poziomie API SJ lub wyższym, choć dokładne wymagania zależą od konkretnego silnika i jego instrukcji.
| Producent | Przykładowe wymaganie |
|---|---|
| Briggs & Stratton | Wysokiej jakości olej detergentowy klasy API SF, SG, SH, SJ lub wyższej. |
| Honda | Przykładowo GXV160: SAE 10W-30, API SJ lub nowszy. |
| Kohler | W wielu silnikach: olej detergentowy API SJ lub wyższy. |
Źródła producentów: Briggs & Stratton podaje klasę SF/SG/SH/SJ lub wyższą, Honda dla GXV160 podaje API SJ lub późniejszą, a dokumentacja Kohlera również wskazuje API SJ lub wyższą.
Czy można kupić olej niższej klasy API?
Jeżeli producent silnika wymaga na przykład API SJ lub wyżej, nie ma powodu, aby celowo kupować olej klasy niższej.
Zwłaszcza że różnica w cenie małej butelki oleju jest zazwyczaj niewielka w porównaniu z kosztem silnika.
Jeżeli ktoś ma starą instrukcję, która dopuszcza starszą klasę API, należy kierować się właśnie wymaganiami tego silnika. Nie ma natomiast sensu kupowanie oleju o niższej klasie tylko dlatego, że jest kilka złotych tańszy.
Jeżeli instrukcja Twojego silnika wymaga API SJ lub wyżej, szukaj oleju spełniającego co najmniej ten poziom. Nie wybieraj oleju wyłącznie po oznaczeniu SAE.
Dlaczego olej 10W-30 kosztuje 12 zł, a inny 35 zł?
To bardzo dobre pytanie.
Załóżmy, że w sklepie znajdujemy dwie butelki oleju 10W-30 o pojemności około 0,6 litra. Jedna kosztuje 12 zł, druga 35 zł.
Obie mają napis:
SAE 10W-30
Czy oznacza to, że są takie same?
Nie.
To tak, jakby porównywać dwa samochody tylko dlatego, że oba mają cztery koła.
Przy zakupie oleju trzeba sprawdzić przede wszystkim:
- klasę lepkości SAE,
- klasę jakości API,
- czy olej jest przeznaczony do silników czterosuwowych,
- czy spełnia wymagania podane przez producenta silnika,
- pochodzenie i jakość produktu.
Cena sama w sobie nie jest klasą jakości. Ale sama lepkość SAE również nie jest klasą jakości.
Czy droższy olej zawsze jest lepszy?
Nie należy tak tego upraszczać.
Droższy olej może mieć lepszą bazę olejową, bardziej rozbudowany pakiet dodatków, określone certyfikaty lub być produktem przygotowanym specjalnie pod konkretną grupę silników.
Z drugiej strony nie każdy drogi olej będzie właściwym wyborem dla konkretnej kosiarki.
Najpierw sprawdzamy wymagania producenta, później lepkość i klasę API, a dopiero na końcu porównujemy cenę.
Jak często wymieniać olej w kosiarce?
Najbezpieczniejsza zasada brzmi:
Stosujemy interwał podany przez producenta silnika – według liczby godzin albo czasu, zależnie od tego, co nastąpi wcześniej.
Przykładowo Briggs & Stratton podaje dla wielu małych silników wymianę po pierwszych 5 godzinach, a następnie co 50 godzin lub raz w roku – zależnie od tego, co nastąpi wcześniej.
W przypadku konkretnych silników trzeba jednak zawsze sprawdzić instrukcję. Interwały mogą być różne, a trudne warunki pracy mogą wymagać częstszej obsługi.
„Ale ja robię tylko 10 godzin rocznie. Czy naprawdę muszę wymieniać olej co roku?”
To jedno z najczęstszych pytań.
Wyobraźmy sobie dwie kosiarki:
- Kosiarka A – pracowała 50 godzin w sezonie.
- Kosiarka B – pracowała tylko 10 godzin.
Oczywiście olej w kosiarce A będzie poddany znacznie większemu obciążeniu podczas pracy.
Ale to nie oznacza, że olej w kosiarce B po prostu „zatrzymał się w czasie”. Olej również się starzeje, a w silniku mogą pozostawać produkty spalania i inne zanieczyszczenia.
Dlatego producenci często stosują zasadę „godziny lub czas – co nastąpi wcześniej”.
Jeżeli instrukcja Twojego silnika mówi „50 godzin lub 1 rok”, to wykonanie tylko 10 godzin w sezonie nie oznacza, że interwał automatycznie przesuwa się na 5 lat.
Jeżeli producent dopuszcza konkretny dłuższy interwał – można go stosować. Jeżeli jednak instrukcja mówi o corocznej wymianie, warto się jej trzymać.
Czy można wymieniać olej raz na 2–3 lata?
Jeżeli producent konkretnego silnika przewiduje wymianę co rok, nie traktowałbym wymiany co 2–3 lata jako prawidłowego sposobu eksploatacji tylko dlatego, że kosiarka pracuje krótko.
Oszczędność kilku czy kilkunastu złotych na oleju jest niewielka w porównaniu z kosztami naprawy silnika.
Co więcej, przy małym rocznym przebiegu koszt regularnej wymiany oleju jest naprawdę niewielki.
Jeżeli producent podaje wymianę raz w roku lub po określonej liczbie godzin, stosujemy tę zasadę. Decyduje pierwszy osiągnięty termin.
Kiedy lepiej wymienić olej – przed zimą czy na wiosnę?
W praktyce można spotkać oba podejścia.
Jeżeli kosiarka ma następnie przez kilka miesięcy stać nieużywana, bardzo rozsądnym rozwiązaniem jest wymiana oleju przed dłuższym okresem postoju.
Dlaczego?
Stary olej zawiera produkty pracy silnika. Im dłużej pozostaje w silniku, tym dłużej wszystkie te zanieczyszczenia pozostają w układzie smarowania. Przy długim postoju część cięższych zanieczyszczeń i osadów może się wytrącać i osadzać na powierzchniach.
Dlatego praktyczna zasada może być bardzo prosta:
Lepiej zostawić kosiarkę na zimę ze świeżym olejem niż ze starym, przepracowanym olejem.
A co jeżeli wymieniam olej dopiero na wiosnę?
Jeżeli ktoś zdecydował się na wymianę oleju po zimie, a kosiarka wcześniej przez kilka miesięcy stała nieużywana, można podejść do tego praktycznie.
Nie musi to oznaczać wymiany oleju przed pierwszym uruchomieniem, jeżeli wcześniej wykonano prawidłowe przygotowanie maszyny do postoju.
Jeżeli jednak chcemy przed wymianą oleju doprowadzić silnik do normalnej temperatury pracy i pozwolić olejowi dokładnie wymieszać się z produktami, które znajdują się w silniku, można wykonać jedno lub dwa krótkie koszenia, a następnie wymienić olej zgodnie z instrukcją producenta.
W praktyce chodzi o to, aby podczas wymiany usunąć możliwie dużą ilość starego oleju razem z zanieczyszczeniami, które zostały w nim zgromadzone.
Nie oznacza to jednak, że należy celowo przepracowywać silnik na starym oleju przez cały sezon. Jeżeli olej powinien zostać wymieniony zgodnie z instrukcją, robimy to zgodnie z instrukcją.
Dlaczego olej najlepiej spuszczać, gdy jest ciepły?
To temat, któremu poświęcimy osobny artykuł.
W skrócie: ciepły olej jest bardziej płynny i łatwiej wypływa z silnika. Dzięki temu można usunąć większą ilość starego oleju wraz z zawartymi w nim zanieczyszczeniami.
Właśnie dlatego producenci w swoich procedurach wymiany oleju często zalecają wcześniejsze rozgrzanie silnika.
Jak prawidłowo wymienić olej w kosiarce? Temu zagadnieniu poświęcimy osobny poradnik krok po kroku: jak rozgrzać silnik, jak bezpiecznie ustawić kosiarkę, jak spuścić stary olej, ile nowego oleju wlać, jak sprawdzić poziom i czego absolutnie nie robić.
Jaki olej wybrać do kosiarki?
Najpierw sprawdzamy instrukcję konkretnego silnika.
Następnie zwracamy uwagę na:
- lepkość SAE – np. SAE 30 lub SAE 10W-30,
- klasę jakości API – np. SJ lub wyższą, zgodnie z wymaganiami producenta,
- przeznaczenie – olej do silników czterosuwowych,
- jakość i pochodzenie produktu,
- zalecenia konkretnego producenta silnika.
Nie kupujemy oleju wyłącznie dlatego, że na etykiecie dużymi literami napisano 10W-30.
SAE mówi przede wszystkim o lepkości oleju.
API określa poziom właściwości użytkowych oleju.
Oba oznaczenia trzeba brać pod uwagę.
Podsumowanie – olej to jeden z najtańszych sposobów ochrony silnika
Silnik kosiarki nie potrzebuje skomplikowanej obsługi, ale potrzebuje regularnej obsługi.
Najważniejsze rzeczy, które warto zapamiętać:
- Olej podczas pracy zbiera produkty zużycia i zanieczyszczenia.
- Olej starzeje się nie tylko od liczby przepracowanych godzin.
- Stan filtra powietrza ma znaczenie dla czystości wnętrza silnika.
- Nie wystarczy patrzeć na SAE 30 lub 10W-30.
- Sprawdzamy również klasę API i wymagania producenta silnika.
- Wielu producentów wymaga co najmniej API SJ lub wyżej, ale zawsze należy sprawdzić instrukcję konkretnego silnika.
- Nie warto celowo stosować oleju niższej klasy niż wymagana przez producenta.
- Przy małej liczbie godzin pracy również trzeba przestrzegać limitu czasowego podanego przez producenta.
- Wymiana oleju przed długim zimowym postojem jest bardzo dobrym rozwiązaniem eksploatacyjnym.
Przy oleju do kosiarki ważniejsze od tego, czy kosztuje 12 czy 35 zł za 0,6 litra, jest to, czy spełnia wymagania Twojego silnika. Sprawdź SAE, API i zalecenia producenta.
Zobacz także:
Kosiarki ogrodowe Cedrus i Weibang →
Części zamienne do maszyn ogrodowych →
Kosiarka spalinowa Cedrus CEDKS53S-L z silnikiem Loncin 196 cm³, szerokością koszenia 53 cm, napędem i funkcją 3w1. Wydajność i komfort na dużych trawnikach.
Kosiarka spalinowa Cedrus KS48 bez napędu, silnik 145 cm³, szerokość 48 cm, system koszenia 3w1, kosz 65 l, regulacja 25–75 mm. Idealna na trawniki do 1500 m²
Cedrus CEDKS53S-E – kosiarka spalinowa 53 cm z płynną regulacją napędu, elektrycznym rozruchem i koszem 65 l. 3w1 + GRATIS olej SAE 30 i kanister 5 l.
Kosiarka spalinowa Weibang WB537SC V 3IN1 z napędem wałem kardana, silnik Loncin 196 cm³ 6,5 KM, 3-biegowa skrzynia, funkcja 3 w 1, szerokość koszenia 53 cm, do dużych i średnich trawników.
Kosiarka spalinowa Cedrus CEDKS53S-H AL z silnikiem Honda GCV 200, aluminiową obudową, szerokością koszenia 53 cm i systemem 3w1. Wytrzymała i lekka do dużych trawników.
Cedrus KS51S-H-ZT – kosiarka spalinowa z silnikiem Honda GCV170, napędem i skrętnymi kołami. Koszenie 51 cm, kosz 65 l, 3w1. GRATIS olej i kanister 5 l.
Kosiarka Cedrus CEDLP53S-L 53 cm z silnikiem Loncin 224 cm³, napędem i systemem 3w1. Wydajna, trwała i komfortowa, idealna do średnich i dużych ogrodów.
Kosiarka spalinowa Cedrus CEDKS53S-H z silnikiem Honda GCV 200, szerokością koszenia 53 cm, napędem i systemem 3w1. Wytrzymałość i komfort na dużych trawnikach.